محمد على حاجيلو
92
ريشه هاى تاريخى تشيع در ايران ( فارسى )
در مناطق غربى آمل تا سفيدرود از روستايى به روستاى ديگر مىرفت و طوايف مختلف را كه هنوز اسلام نياورده بودند به اسلام دعوت مىكرد و چون اسلام مىآوردند ، براى استمرار فعاليتهاى دينى و تداوم اجتماعات مذهبى در روستاها و محلات ايشان مسجد مىساخت . « 1 » اين زمينه فرهنگى موجب شد كه در سال 301 ه ق وقتى مردم از حكومت محمد بن صعلوك ، عامل سامانيان اعراض كردند ، متوجه ناصر كبير شوند و او را براى قيام تشويق و ترغيب كنند . « 2 » ناصر كبير نيز موفق شد دست محمد بن صعلوك را از منطقه طبرستان كوتاه كند و مردم نواحى طبرستان نيز با ناصر كبير بيعت كردند . سپس ناصر كبير ، رياست امور لشكرى و كشورى را به يكى از علويان به نام حسن بن قاسم سپرد و خود به عبادت و امور شرعى مشغول شد و در سال 304 ه ق درگذشت . ناصر كبير در ميان علويان طبرستان ، چهرهء شاخصى در فعاليتهاى فرهنگى است و از آنجا كه اهتمام زيادى به امور فرهنگى داشت ، از تجربيات ارزنده خويش در امور علمى و فرهنگى بهره گرفت . بنيادىترين امرى كه براى گسترش و پيشرفت علم و دانش انجام داد ، تأسيس مدارس علميه در نقاط مختلف طبرستان بود كه از ميان آنان ، مدرسهاى است كه در شهر آمل ساختهشده و از شهرت بسزايى برخوردار است و آن را اولين مدرسه در جهان اسلام دانستهاند . « 3 » كتابخانهاى نيز احداث كرد كه در كنار مرقدش قرار گرفته و با مدرسه مجتمع بزرگى
--> ( 1 ) . عز الدين ابى الحسن ، ابن اثير ، الكامل فى تاريخ ، بيروت ، موسسه التاريخ العربى ، 1414 ه ، ج 5 ، ص 44 . ( 2 ) . تاريخ طبرستان ، پيشين ، ص 268 و تاريخ رويان ، پيشين ، ص 105 . ( 3 ) . جرجى زيدان ، تاريخ تمدن اسلام ، ترجمه على جواهر كلام ، تهران ، امير كبير ، 1356 ش ، ص 626 .